The Magdalene Sisters – Artikel

The Magdalene Sisters – Een smet op katholiek Ierland

Anne Treur – 29 mei 2009

Gisteravond heb ik via Youtube de film ´The Magdalene Sisters´ gekeken. Een enorm aangrijpende film over de Magdalene Asylums in Ierland.

Deze kloosters met bijbehorende wasserijen werden opgericht halverwege de 19e eeuw, in eerste instantie als rehabilitatieoorden voor prostituees. Echter, al snel eigende de katholieke kerk zich de instellingen toe. Deze Magdalene Laundries waren verspreid over heel Ierland, en dienden uiteindelijk als congregatie waar ‘gevallen vrouwen’, zoals ongehuwde moeders en verkrachtingsslachtoffers naar toe werden gestuurd. Zelfs jonge meisjes die flirtten, of soms gewoon ‘te mooi’ waren en voor seksuele zonde behoed moesten worden, kwamen door bemiddeling van de kerk in de kloosters terecht. In deze tijd had de katholieke kerk in Ierland enorm veel macht, zelfs meer dan de staat zelf. De kerk had altijd gelijk en niemand durfde haar te bekritiseren. Daarbij genomen het feit dat een ongehuwde moeder schande bracht over de hele familie, leidde dit vaak tot verstoting van de jonge moeder door haar familie. De kinderen werden hen afgenomen, soms direct na de geboorte, maar soms ook pas op latere leeftijd.

In de documentaire ‘Sex in a cold climate’ vertelt Christina Mulcahy haar verhaal. Ze werd in 1940 zwanger van een soldaat. Door haar familie verstoten, kwam ze terecht in één van de Magdalene Laundries, waar haar zoon geboren wordt. Zonder enige waarschuwing of aankondiging vooraf, wordt haar zoontje haar na tien maanden afgenomen, waarbij haar geen tijd gegund wordt om afscheid te nemen.

Bij aankomst kregen de meisjes een andere naam van de nonnen (vaak gefrustreerde ex-bewoonsters), om ieder gevoel van zelfbewustheid en elke band met het verleden te breken. Hun kleding werd vernietigd en in plaats daarvan kregen ze vormloze, bruine uniforms. De vrouwen werden tewerkgesteld in de wasserijen, terwijl ze aan stelselmatige vernedering en mishandeling blootgesteld werden. Het wassen van kleding stond in de ogen van de nonnen symbool voor het afwassen van de seksuele zonden van de meisjes, hetwelk voor de Ierse katholieke kerk bovendien een prettige bijverdienste opleverde. Dagelijks werden de penitents (boetvaardigen), zoals de vrouwen genoemd werden, ingeprent dat ze zondig waren en voor eeuwig verloren, tenzij ze iedere vorm van seksualiteit uit hun leven weerden en zo, net als vroeger Maria Magdalena, hun leven aan God wijdden. Iedere vorm van ijdelheid werd afgestraft en de nonnen deden er alles aan om de meisjes te vernederen, waarbij lijfstraffen (zoals kaalgeschoren worden na een vluchtpoging, aframmelingen met een leren riem) en seksueel misbruik door bezoekende priesters niet ongewoon waren. Contact met de buitenwereld was verboden, bezoek mochten de meisjes niet ontvangen, hoewel de meesten van hen ook door hun streng katholieke familie als een schande beschouwd en daarom verstoten werden.

Een van de ex-Magdalenes vertelde dat ze vanuit een weeshuis overgeplaatst werd naar een Magdalenaklooster, waar ze jarenlang in de wasserij werkte. Op een dag nam één van de nonnen haar apart en vertelde dat haar moeder zojuist was overleden. Toen bleek dat ze twintig jaar lang naast haar eigen moeder in de wasserij gewerkt heeft, terwijl de nonnen deze informatie voor zich hielden, om de moeder nog meer te kwellen. Ze wisten hoeveel pijn zij altijd om het gemis van haar dochter had. Van een andere jonge, ongehuwde moeder werd haar kind afgenomen en in een aangrenzend weeshuis geplaatst. Over de muren heen kon ze haar zoontje horen, maar ze heeft hem nooit mogen zien.

Deze toestanden klinken middeleeuws, ver-van-ons-bed, maar het laatste Magdalenaklooster in Ierland werd pas in 1996 (!) gesloten. Over een periode van 150 jaar hebben in totaal ca. 30.000 vrouwen een deel van hun leven in één van de kloosters doorgebracht; degenen die geen familie hadden die nog naar hen omkeek, moesten soms tot aan hun dood (niet zelden door zelfmoord) in het klooster blijven. De buitenwereld wist slechts weinig van de toestanden af; zoals Violet Feng in haar artikel “The Magdalene Laundry; A Life of Servitude Behind Convent Walls” schrijft. “Het Magdalenaklooster in Cork ziet er aan de voorkant uit als een exclusieve privéschool, maar aan de achterkant kun je nu nog de resten zien van de wasserij. Men wist dat de wasserijen bestonden, maar wat er binnen de muren van het convent gebeurde, was een groot mysterie; het was een plaats om gevreesd te worden.”

Ook nu is er nog steeds weinig informatie over beschikbaar, blijkbaar is het een dusdanige smet op blazoen van Ierland en van het Vaticaan, dat er niet veel over naar buiten wordt gebracht. Veel vrouwen, die in de kloosters overleden zijn, werden anoniem begraven op het terrein van het klooster. Mullan heeft gesproken met een vrouw die een grafsteen op wilde richten voor al deze naamloos begraven vrouwen. Maar de kerk weigert categorisch om hun namen vrij te geven.

Na afloop van de film ben ik lang op internet aan het zoeken geweest waar deze kloosters zich bevonden hebben, maar hierover is nauwelijks iets bekend. Ook veel vrouwen die het convent verlieten, zwegen, wellicht uit schaamte. Pas in 1998, naar aanleiding van de documentaire ´Sex in a cold climate` namen ca. 400 Magdalena-vrouwen contact op met een speciaal daarvoor aangemaakt telefoonnummer, om rekenschap te geven van de toestanden binnen de kloosters.

De film ´The Magdalene Sisters´, waarmee Peter Mullan in 2002 op het filmfestival in Cannes een Gouden Leeuw won, maakte veel los, en riep woedende reacties vanuit Rome op. Het huisorgaan van het Vaticaan, de Osservatore Romano, voerde een uitgebreide campagne tegen Mullan, maakte hem op de voorpagina uit voor leugenaar en bestempelde de film als een anti-klerikaal pamflet. Het Vaticaan adviseerde de film niet te bekijken. In Ierland schijnt echter toch het besef te komen dat er daadwerkelijk misstanden plaatsgevonden hebben en komt er meer en meer informatie en erkenning vrij, zoals een rapport dat deze maand is vrijgegeven waarin heel expliciet melding wordt gemaakt van de extreme misstanden op veel Ierse scholen, inclusief de Magdalene Laundries en de Industrial Schools voor jongens.

In Galway, waar ik zelf over een paar weken hoop te zijn, werd onlangs een standbeeld voor de Magdalene-meisjes onthuld, dichtbij de plaats waar in 1993 een Magdalene Asylum gesloten is. Ik hoop zeker hier te gaan kijken.

Het is geen film die je kijkt als entertainment, voor een gezellig filmavondje, maar wel een film die je aan het denken zet en je doet beseffen dat er onder religieuze dekmantels veel misstanden plaats hebben gevonden, zelfs tot in het zeer recente verleden in een relatief nabijgelegen land.

3 gedachtes over “The Magdalene Sisters – Artikel

  1. Geachte mevrouw,
    Pas nu ontdek ik uw artikel over de Magdalena zusters. U schrijft dat u na het bekijken van de film van Peter Mullan op zoek bent geweest waar dergelijke kloosters zich bevonden. Eén is mij bekend: het Gents klooster Filledieuse aan de Grauwpoort in de wijk Patershol. Het werd opgericht in 1351 met dezelfde doelstelling als het klooster in Dublin en is gesloten in 1588. Ik denk niet dat het er in dat klooster menselijker aan toeging.

  2. Geachte heer wielandts
    Zou graag met u in contact komen mbt de familie wielant uit vlaanderen
    Dank en vr gr

    Maarten

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s